MITOS

 Mitos Lele Goreng lan Tancep Kayon

Hawa Seloliman sing adhem, limalas taun kepungkur, ujug-ujug nyaleh ing dlamakanku nalika maca berita isu lingkungan ing layar ponsel. Memori bab PPLH kuwi kaya file lawas sing dibukak maneh; filmis, adhem nggayuh balung.

“Kang, apa kowe isih kelingan bau pesinge banyu ing kali mburi kantor pangembangan?” Aku takon marang Sandi, kanca lawasku ing PPLH, liwat telpon. Aku lungguh ing kursi kayu, nyawang tegalan ngarep omah.

Sandi ngguyu ing sebrang, suarane kaya ana ing njero sumur lawas. “Kelingan, Yu! Lan aku isih kelingan vibe adhem kaya es ing ruang kantor pangembangan. Jare Bi Sar, iku merga ana ‘penunggu’ lawas sing ora seneng diganggu.”

“Nanging aku ora tau diketoki. Mbokmenawa penunggune wedi karo ambune gorengan Bu War,” wangsulanku karo mesem, melu-melu nggawa swasana lawas.

“Ah, Bu War! Legenda sega pecel lan gorengan tahu-tempe-ote-ote saben awan. Jaman nalika urip isih njlimet lan romantis tenan, Yu.”

Romantis. Tembung kuwi nancep.

Aku nutup telpon. Romansa iku lagi wae takrasakake ing warung lele goreng, warung sing biyen dadi mitos kenikmatan. Saiki, lele kuwi krasa anyep, kakehan lenga. Wis, buyar. Kabeh wis tekan pungkasan.

Sawise mulih, aku mbukak FB. PPLH Seloliman liwat maneh. Ana jeneng anyar: Ecoledge. Takwaca isine. Ujug-ujug, pangimpen romantis mau sirna kabeh, kaya swara kaset rusak sing takputer kenceng.

Aku ngetik WA marang Sandi:

> Aku: Siji. Masalahe, saiki kabeh mung studi banding. Ora ana sing tenanan ‘mangun’.

> Sandi: Lha maksude? Sawise ngicipi kabeh kuwi, kari nglakoni. Wis dadi Tancep Kayon, Yu.

> 

Tancep Kayon. Iya. Wis paripurna. Critane wis bar.

Aku tau studi banding ing PPLH, ing gereja, ing Unair, ing DKS. Wis kloyong-kloyong ing akeh papan. Saiki wektune ngekepi panemu: yen pengin uripmu duwe arti, bangun omahmu dhewe. Kabeh pengalamanku kuwi kudu dadi pondhasi.

“Dadi kowe saiki wis tenanan tancep kayon?” Sandi nelpon maneh.

Aku ngadeg saka kursi. Nyawang pacul sing nyandher ing tembok. “Iya, Kang. Tancep kayonku mung marang sing ala lan marang sing senengane ngimpi. Aku saiki bali dadi tani esuk. Macul tegalan tinggalane Bapak. Ijazah dhokter kewanku isih taksimpen, nanging tanganku saiki nyekel pacul.”

“Wah, dadi tani? Piye karo etos kerja Protestanmu sing tau mbok dhiskusikake biyen? Sing jare ora kakehan ritual dadi bisa mempeng nyambut gawe?”

Aku ngguyu. “Simbahe etos kuwi ya butuh kasunyatan. Wong Kristen sing sambat lan ngemis kuwi ateges keset. Gusti Yesus wis menehi kalodhangan amba. Kurang apa maneh. Dadi, aku kudu ngatur dhuwit, nyelengi, ora boros. Cara sakdrajad karo liyan, kuwi kudu ngopeni omah dhewe. Dadi, tancep kayon studi banding.”

Sandi meneng sedhela. Krungu swara jangkrik cilik ing telpon. “Dadi, PPLH, YHL, FKH, DKJ, mung dadi crita lawas?”

Aku njupuk napas dawa, ambegan kang tumata. “Crita lawas dadi cathetan sing nyengkuyung. Wajar yen kahanan ing PPLH owah. Warga lokal duwe hak kanggo mimpin ing alame dhewe. Kita sing tau sinau ing kono kudu dadi conto.”

“Intine?” takon Sandi. Swarane rada serius saiki.

“Tancep Kayonku mung marang sing ala, lan marang sing senengane ngimpi. Omahku ya ing kene. Lan aku wis ora gelem dadi tamu ing omahe dhewe maneh.”

“Jleg. Leres, Kaki Semar. Leres.”

Aku nutup telpon. Aku njupuk pacul, lumaku alon-alon menyang tegalan. Macul, nulis, lan usaha bareng bojo, kuwi lakuku saiki. Ora perlu kloyong-kloyong. Ambegan kang tumata, kabeh wis mlaku dhewe.

Versi 2 (bisa digabungkan)

🐟 Mitos Lele Goreng lan Tancep Kayon 🌳

Hawa Seloliman sing adhem, limalas taun kepungkur, ujug-ujug nyaleh ing dlamakanku nalika maca berita isu lingkungan ing layar ponsel. Memori bab PPLH kuwi kaya file lawas sing dibukak maneh; filmis, adhem nggayuh balung.

“Kang Sandi, apa kowe isih kelingan bau pesinge banyu ing kali mburi kantor pangembangan?” Kayun takon marang Sandi, kanca lawase ing PPLH, liwat telpon. Kayun lungguh ing kursi kayu tuwa, nyawang tegalan ngarep omahe ing dhaerah Wates.

Sandi ngguyu ing sebrang, suarane kaya ana ing njero sumur lawas. “Kelingan, Yun! Lan aku isih kelingan vibe adhem kaya es ing ruang kantor pangembangan. Jare Bi Sar, iku merga ana ‘penunggu’ lawas sing ora seneng diganggu.”

“Nanging aku ora tau diketoni. Mbokmenawa penungguné wedi karo ambune gorengan Bu War,” wangsulane Kayun karo mesem, melu-melu nggawa swasana lawas.

“Ah, Bu War! Legenda sega pecel lan gorengan tahu-tempe-ote-ote saben awan. Jaman nalika urip isih njlimet lan romantis tenan, Yun.”

Romantis. Tembung kuwi nancep.

Kayun nutup telpon. Romansa kuwi lagi wae dirasakake ing warung lele goreng, warung sing biyen dadi mitos kenikmatan. Lele gorengé Bu War sing biyen gurih lan panas, saiki mung krasa anyep, kakehan lenga, lan kemleker ing tenggorokan. Wis, buyar. Katresnan kang wis nempuh adoh, jebule tekan pungkasan.

Sawise mulih, Kayun mbukak FB. Kabar saka PPLH Seloliman liwat maneh. Ana jeneng anyar: Ecoledge. Takwaca isine. Kabeh nyritakake sukses program studi banding lan inisiatif pendanaan anyar. Pangimpen romantis mau sirna kabeh.

Kayun ngelingi kedadean limang dina kepungkur. Dheweke nyoba mbalik ing PPLH, nanging sing nemoni dudu manajer lapangan sing biyen akrab, nanging Mas Roni, pengurus anyar sing luwih seneng nganggo klambi polo tinimbang klambi lapangan. Wong loro lungguh adhep-adhepan ing ruang rapat sing saiki diisi layar proyektor gedhe lan papan tulis kaca.

“Matur nuwun, Mas Kayun. Ide panjenengan bab permakultur lan pemberdayaan bibit lokal punika sae. Nanging visi kanca-kanca Ecoledge punika langkung ageng,” Mas Roni ngomong karo nyawang jam tangane. “Anggaran kita taun menika fokus dhumateng branding, studi kelayakan enggal, lan nyiapaken kunjungan saking Badan Internasional.”

Kayun njupuk napas dawa. Coba sabar. “Nanging, Mas Roni. PPLH biyen diwiwiti saka getih, kringet, lan banyu kali sing diresiki dewe. Programku iki ora butuh dana gedhe. Cukup relasi lan trust karo warga.”

Mas Roni nggeleng alon. Mesem maneh. “Ah, trust niku sampun outdated, Mas. Saiki kita butuh Key Performance Indicators (KPIs) lan Laporan Akuntabilitas. Program panjenengan punika terlalu lokal lan tidak terukur.”

“Lho, lha trus masalah limbahe kali mburi, Mas? Sing dadi sumber banyu warga? Program PPLH jaman biyen iku fokus bangun manungsa lan alam, dudu mung studi banding!” swarane Kayun wiwit dhuwur.

Mas Roni nyedhot kopine. “Mas Kayun, kemawon. Kanggo masalah kali, kita sampun pesen konsultan saking Jakarta. Hasilipun: Program Bio-Filter badhe dilakokake, nanging wargane namung dadi obyek pelatihan mawon. Boten dados subyek utama.”

“Dadi PPLH mung dadi papan sing nyediani data kanggo Jakarta? Dudu pusat owah-owahan maneh?” Kayun nyepakake tangan, rada gemeter.

Mas Roni nyender ing kursi. Mripate adhem.

> “Mas Kayun, jaman sampun ewah. Ing Seloliman, wis dadi Tancep Kayon, Mas. Kayon dipacak, lakon diputer, nanging critane kudu cocog karo logika pendanaan. Sampeyan taksih kelingan kali, kula kelingan proyek. Kayon sing dhisik digawe para pendiri iku romantis, nanging ora sustainable ing babagan manajemen kas. Mangertosa, Kayon saiki kudu dadi protokol.”

> 

Kayun ngadeg. Ngunjal ambegan.

“Nggih, Mas Roni. Maturnuwun wektunipun. Kula sampun mangertos,” Kayun mesem pait. “Yen ngono, Tancep Kayonku lan Tancep Kayon panjenengan sampun benten polah lan tegesipun.”

“Maksude, Mas?”

“Kula wangsul, Mas. Kula badhe nancep Kayon ing omah kula piyambak. Kayon ingkang boten butuh protokol utawi audit saking Badan Internasional.”

Kayun ninggalake ruang rapat sing steril lan adhem, pindhah menyang ngarep lawang kantor. Ambune gorengan Bu War wis ilang, keganti ambu karpet anyar. PPLH sing biyen dadi omah para pejuang alam, saiki dadi kantor konsultan.

Kayun ngetik WA marang Sandi:

> Aku: Lha maksude? Sawise ngicipi kabeh kuwi, kari nglakoni. Wis dadi Tancep Kayon, Yun.

> Kayun: Siji. Masalahe, saiki kabeh mung studi banding lan golek dana. Ora ana sing tenanan ‘mangun’. Tancep Kayon versi Mas Roni kuwi Kayon sing digadeke.

> 

Sandi nelpon maneh. “Dadi, kowe saiki wis tenanan tancep kayon?”

Kayun ngadeg saka kursi. Nyawang pacul sing nyandher ing tembok. “Iya, Kang. Tancep Kayonku mung marang sing ala, marang sing senengane ngimpi wae, lan marang wong sing senenge ndadekake panguripan iku dadi proyek. Aku saiki bali dadi tani esuk. Macul tegalan tinggalane Bapak. Ijazah dhokter kewanku isih taksimpen, nanging tanganku saiki nyekel pacul.”

“Wah, dadi tani? Piye karo etos kerja Protestanmu sing tau mbok dhiskusikake biyen?”

Kayun ngguyu, ngguyu sing tanpa beban kaya nalika ngicipi lele goreng Bu War limalas taun kapungkur. “Simbahe etos kuwi ya butuh kasunyatan. Gusti Yesus wis maringi kalodhangan jembar. Kurang apa maneh. Kudu ngatur dhuwit, nyelengi, ora boros. Cara sakdrajad karo liyan, kuwi kudu ngopeni omah dewe. Dadi, tancep kayon studi banding wis rampung.”

Sandi meneng sedhela. Krungu swara jangkrik cilik ing telpon. “Dadi, PPLH, YHL, FKH, DKJ, mung dadi crita lawas?”

Kayun njupuk napas dawa, ambegan kang tumata. “Crita lawas dadi cathetan sing nyengkuyung. Wajar yen kahanan ing PPLH owah. Warga lokal duwe hak kanggo mimpin ing alame dewe. Nanging, aku ora gelem dadi tamu ing omahku dewe maneh, mung ndelok wong liya nglakoni proyek ing lemah leluhurku. Omahku ya ing kene.”

“Jleg. Leres, Kaki Semar. Leres. Kowe wis nemu Kayon Sejati.”

Kayun nutup telpon. Dheweke njupuk pacul, lumaku alon-alon menyang tegalan. Macul, nulis, lan usaha bareng bojo, kuwi lakune saiki. Ora perlu kluyuran golek studi banding maneh. Ambu lemah sing kecakot pacul luwih romantis tinimbang ambu lenga gorengan sing wis anyep.